संसारले गुमायो एक अर्बपति

धनिका कुरा

See more at: https://www.facebook.com/nepalinewss
-भिडियो हेर्नुस्:http://www.youtube.com/watch?v=xmpNPgUvoxY
:http://www.youtube.com/watch?v=SsBsuj2TEog

 100,000 + Likes Buddha was born in NEPAL : हामी सँग प्रमाण छ ।
 I lop u kali
 Nepali music VDO
 मेरोनेपाल Mero Nepal
काठमाडौ, आश्विन १२ - फोर्ब्सको अर्बपतिको सूचीमा रहेका एक धनी जसले यही सेप्टेम्बर १२ मा संसार छोडेका छन् । तर उनले बनाएको प्रविधिमा हामी लामो समय हलिउड/बलिउडका फिल्म हेर्ने छौं ।
'रे मिल्टन डल्बी' जो अमेरिकी इन्जिनियरका साथै डल्बी ध्वनि नियन्त्रण प्रणाली (नोइज रिडक्सन सिस्टम) का आविष्कारक पनि हुन् । गत फेब्रुअरी २४ मा क्यालिफोनिर्यामा भएको ८५ औं एकेडेमी अवार्डको रेड कार्पेट उनका लागि अन्तिम थियो ।
सन् २०१२ को ओस्कारमा फिल्म मेकिङ विधामा उनलाई 'लाइफटाइम अचिभमेन्ट' अवार्ड दिइएको थियो । हलिउड उद्योगले ८० वर्षको उमेरसम्म उनले गरेको योगदानलाई बारम्बार सम्मानित गर्दै आएको छ । उनले ५० वर्षयता संगीत र फिल्मलाई सुन्ने बाटो परिवर्तन गरिदिए । 'डल्बीले बनाएको प्रविधिले रेकर्डिङ आर्टिस्ट, फिल्ममेकर आदिका लागि क्रिएटिभ प्रक्रियाको भूमिका निभाउने छ,' नेसनल एकेडेमी अफ रेकर्डिङ आर्ट एन्ड साइन्सका अध्यक्ष नेल पोर्टनाउले भनेका छन्, 'आउने पिँडीले उनको उल्लेखनीय योगदानलाई सम्झिने छन् ।' अमेरिकी इलेक्ट्रोनिक्स कम्पनी एम्पेक्समा रहँदा भिडियो टेप रेकर्डिङको आविष्कारका क्रममा सहआविष्कारकका रूपमा काम गरेका थिए ।
डल्बी सन् २०१२ मा २ अर्ब ४० करोड अमेरिकी डलर सम्पत्तिका साथ फोब्र्सको धनीको सूचीमा परेका थिए । उनको ध्वनिसँग नयाँ प्रणालीको अनुभव सुरुमा सन् १९७१ मा स्टेनली कुबि्रकको 'अ क्लकवर्क अरेन्ज' र १९७७ को 'स्टार वार', क्लोज इन्काउन्टर अफ थर्ड काइन्ड' मा गरिएको थियो । डल्बीले एक वर्षमै ५० पेटेन्ट, दुई ओस्कार, ग्रामी र धेरै इमी अवार्डमा कब्जा जमायो ।
उनी पहिलो पटक अर्बपतिको सूचीमा सन् २००५ मा परेका थिए, जब डल्बी ल्याबोरटोरिज सार्वजनिक भइसकेको थियो । त्यतिबेला भने उनको सम्पत्ति २ अर्ब ९० करोड डलरभन्दा बढी थियो । सन् २०१२ मा यो कम्पनीको आम्दानीले ९० करोड डलरको सीमा नाघेको थियो । यसले त्यस वर्ष आफ्ना सेयरहोल्डरका लागि विशेष लाभांश वितरण गरेको थियो । डल्बीले ५ करोड ६० लाख कित्ता सेयरमा २० करोड अमेरिकी डलर पाएको थियो ।
उनको मृत्युपछि श्रीमती डगमरले ४७ वर्षको उमेरमा फोब्र्सको धनी ४ सयको सूचीमा स्थान पाएकी छिन् । डल्बीले सन् १९५७ मा स्ट्यानफोर्डबाट इलेक्टि्रकल इन्जिनियरिङ सकेका थिए । उनले पीएचडीका लागि लगातार मार्सल स्कलरसिप पाए । क्यम्ब्रिज युनिभर्सिटीमा रिसर्च अध्ययन गरेपछि उनले भारतमा रहेको संयुक्त राष्ट्रसंघमा प्राविधिक सल्लाहकारका रूपमा काम गरे । इंग्ल्यान्ड फर्किएपछि उनले चार कर्मचारीसहित डल्बी ल्याबरोटरी सुरु गरे । त्यही वर्ष १९६५ मा उनले औपचारिक रूपमा इलेक्ट्रोनिक फिल्टरसहितको डल्बी साउन्ड सिस्टम ल्याए । जसको पहिलो प्रयोग बेलायतमा डेक्का रेकर्डसले गरेको थियो ।
पोर्टल्यान्डको ओरिगनमा जन्मिएका यी आविष्कारकले दोस्रो विश्वयुद्धका बेला पार्टटाइम कामका रूपमा एम्पेक्सका काम गरेका थिए । यतिबेला उनी १६ वर्षका थिए । कम्पनीमा हुँदा 'प्रोटोटाइप क्वाड्रप्लेक्स भिडियो टेप रेकर्डर' सार्वजनिक गर्नका लागि उनले महत्त्वपूर्ण भूमिका र मेहनत लगाएका थिए ।
डल्बी कम्पनीबाट उनी रिटायर्ड भए पनि विभिन्न नयाँ सिस्टम ल्याउन उनले काम गरी नै रहे । नयाँ डल्बी एटमस सिस्टममा ६४ स्पिकर भए पनि केहीमा एउटै मात्र पनि प्रयोग हुन्छ । 'दि होबिट : एन अनएस्पेक्टेड जर्नी' यो नयाँ सिस्टम प्रयोग गर्ने पहिलो कम्पनी हो ।
डल्बीले क्यालिफोर्नियाको स्टेमसेल रिसर्चका लागि ३ करोड ५० लाख डलर सहयोग गरेका छन् । उनी दोस्रा अर्बपति ध्वनि इन्जिनियर हुन् । जसको यो सेप्टेप्बरमा मृत्यु भयो । यसअघि जुलाईमा लाउडस्पिकर आविष्कारक अमर बोसको मृत्यु भएको थियो ।
डल्बी भन्ने गर्थे 'म मेसिनलाई मन पराउँछु । यसले पनि मलाई एउटा राम्रो इन्जिनियर बन्नेतर्फ प्रेरित गर्छ ।' आफूले एउटा राम्रो स्टिम इन्जिन या कारका लागि पहिलो 'इन्टरनल बर्निङ इन्जिन' बनाउन सकूँ भन्ने चाहन्थे, उनी । तर म ढिला भएँ, म जन्मिँदा यस्ता मेकानिकल समस्या पहिले नै सुल्झिसकेका थिए । 'अब के छ त मैले बनाउन सक्ने, उनले भनेको यो भनाइलाई फोब्र्सले उल्लेख गरेको छ । त्यसपछि उनले आफूले बनाउन सक्ने सम्भावित कामको प्रयास गर्दै जाँदा ध्वनि नियन्त्रण सिस्टम तयार पारे । उनलाई सन् २०१४ मा 'स्टार अन दि हलिउड वाक अफ फेम' को सम्मान दिइँदै छ । तर उनी सधैं भन्ने गर्थे 'मैले कुनै सूचीमा पर्न या पैसा कमाउँछु भनेर नसोची आफ्नो काम गर्छु । म भाग्यमानी हुँ कि मैले गरेका कामले अवार्ड, सम्मान सबै दिँदै आएको छ ।'
प्रकाशित मिति: २०७० आश्विन १२