काठमाडौ, असार २७ - केही राजनीतिक दलको दबाबका कारण निर्वाचन आयोगले दोस्रो संविधानसभा चुनावका लागि प्रस्तावित आचारसंहिता केही खुकुलो बनाएको छ ।
सरकारका सबै निकाय, राजनीतिक दल र अन्य सरोकारवालालाई साउन ७ गतेदेखि लागू हुने गरी आयोगले बुधबार आचारसंहिता पारित गरेको हो । चुनावभन्दा १ सय २० दिन अघिबाट निर्वाचन आचारसंहिता लागू हुन लागेको हो ।
आयोगका एक वरिष्ठ अधिकारीका अनुसार उम्मेदवारले आम्दानीको स्रोत खोल्नुपर्ने प्रावधानमा एकीकृत माओवादी र मधेसी दलहरूले बढी नै असन्तुष्टि जनाएकाले हटाइएको छ । आयोगले खर्च सीमा भने तोकेको छ ।
चुनाव प्रचारका लागि हेलिकप्टर र हवाईजहाज चार्टरमा प्रतिबन्ध लगाए पनि सडक सुविधा नपुगेका हिमाली र दुर्गम जिल्लामा भने दलका नेताहरूलाई त्यस्तो महँगो साधन प्रयोग गर्ने छुट दिइएको छ । ती जिल्लामा सोलुखुम्बु, मनाङ, मुस्ताङ, डोल्पा, हुम्ला, जुम्ला, मुगु, कालिकोट, बझाङ, बाजुरा र जाजरकोट छन् ।
आचारसंहिताको मस्यौदामा भने हेलिकप्टर र हवाईजहाज चार्टरको छुट थिएन । त्यो मस्यौदामाथि छलफलमा एमाओवादीले चार्टरमा रोक लाउन नहुने धारणा राखेको थियो । अन्य दलहरूले भने निर्वाचनलाई मीतव्ययी र तडकभडकरहित बनाउनुपर्नेमा जोड दिएका थिए । अरूबेला पनि ठूला दलका शक्तिशाली नेताहरू राजधानी नजिकैका कार्यक्रममा समेत हेलिकप्टर प्रयोग गर्दै आएका छन् ।
खर्च सीमा घटाउनुपर्ने साना दलहरूको सुझाव अनुसार आयोगले समानुपातिक क्षेत्रका उम्मेदवारका लागि ७५ हजारमा सीमित गरेको छ । यसअघि त्यो १ लाख प्रस्तावित थियो । प्रत्यक्षका उम्मेदवारले भने १० लाखसम्म खर्च गर्न पाउनेछन् ।
२०६४ को निर्वाचनमा प्रत्यक्षमा ४ लाख ५९ हजार र समानुपातिकतर्फ ५० हजार रुपैयाँ सीमा थियो ।
छलफलमा एमाओवादी, कांग्रेस, एमाले र मधेसी मोर्चा सहितका नेताहरूले सीमा बढाउने प्रस्तावलाई 'व्यावहारिक' भनेका थिए ।
निर्वाचनको स्वतन्त्रतामा प्रतिकुल असर गर्ने गरी आचारसंहिता उल्लंघन गर्ने उम्मेदवारलाई विजयपछि पनि पदमूक्त गर्ने र भविष्यमा उम्मेदवार बन्न नपाउने गरी कारबाही गर्नेसम्मको यसमा व्यवस्था छ । आचारसंहिता उल्लंघन गरेका कारणबाट निर्वाचन स्वतन्त्र, स्वच्छ र धाँधलीरहित तवरबाट हून नसक्ने कूरामा आयोग विश्वस्त भए उसले उसको उम्मेदवारी रद्द गर्न सक्नेछ । आचारसंहिता उल्लंघन भएको देखिएमा आयोगले त्यस्तो कार्य रोक्न आदेश दिने, अटेर गर्नेलाई प्रहरी प्रशासनमार्फत कार्यान्वयन गराउने र उल्लंघन गर्नेलाई एक लाख रुपैयाँसम्म जरिवाना गर्न सक्नेछ ।
आचारसंहिता उल्लंघन गर्ने सूरक्षाकर्मी र कर्मचारीलाई पनि आयोगले कारबाहीको दायरामा ल्याउन खोजेको छ । विगतमा सरकारी अधिकारीबाटै निर्वाचनमा कूनै पक्षलाई सहयोग पूग्ने गरी पद तथा शक्ति दूरुपयोग भएको घटनाका आधारमा उनीहरूलाई आयोगले सोझै कारबाही गर्ने व्यवस्था गर्न लागिएको हो ।
कर्मचारीले आचारसंहिता उल्लंघन गरेमा निर्वाचन अधिकृत वा मतदान अधिकृतले आवश्यक कारबाहीका लागि सोझै वा जिल्ला निर्वाचन कार्यालयमार्फत निर्वाचन आयोगमा लेखी पठाउने व्यवस्था छ । आचारसंहिता लागु गर्नूपर्ने निकाय, अधिकारी, संस्था वा व्यक्तिले आचारसंहिता पालना नगरेमा सोको जानकारी आयोगले सञ्चार माध्यममार्फत सर्वसाधारणलाई गराउनेछ ।
आचारसंहिता अनूसार आमसञ्चार माध्यमले कूनै दल र उम्मेदवारका पक्ष/विपक्षमा सम्पादकीय लेख्न पाउने छैन । उम्मेदवारी दर्तापछि परिणाम घोषणा नहूँदासम्म मत सर्वेक्ष्ाण गर्न पाइने छैन । उम्मेदवारी मनोनयनअघि गरिएको सर्वेक्षणको परिणाम समेत सार्वजनिक गर्न वर्जित हूनेछ । दल र उम्मेदवारको निर्वाचन प्रचारमा कूनै व्यक्ति, समुह वा दलले अवरोध गरेमा प्रहरीमार्फत कारबाही गर्ने प्रावधान आचारसंहितामा छ । आचारसंहिता उल्लंघन भएको देखिएमा आयोग वा सम्बन्धित निर्वाचन अधिकृत, जिल्ला निर्वाचन कार्यालय, अनूगमन टोली वा संयन्त्र वा मतदान अधिकृतले सम्बन्धित राजनीतिक दल, उम्मेदवार, राजनीतिक दल तथा उम्मेदवारसँग सम्बन्धित व्यक्ति आमसञ्चारका माध्यम लगायत अन्य संघ-संस्था वा व्यक्तिलाई कूनै काम गर्न वा नगर्न आदेश दिन सक्नेछ । प्रस्तावित प्रावधान अनूसार आचारसंहिताको पालना भए/नभएकोे जाँचबूझ गर्न आयोगले आवश्यकता अनूसार अनूगमन टोली वा अन्य संयन्त्र गठन गर्न सक्नेछ ।
आचारसंहिताले चूनाव प्रचारलाई कम खर्चिलो, तडकभडक रहित र महिला मैत्री बनाउने प्रावधान प्रस्तावित छन् । भित्ते लेखन, तूल ब्यानर र बहूरंगी पोस्टर प्रचारप्रसारमा रोक लगाउँदै आचारसंहिताले निर्वाचन प्रचार प्रसारको प्रयोजनका लागि एक रङमा छापिएको १८० वर्गइन्च सम्मको पर्चा प्रयोग गर्ने छूट दिइनेछ । यस्तो पर्चा ७५ ग्रामसम्मको कागजमा मात्र छाप्न सकिनेछ । चूनाव प्रचारमा प्लास्टिक सामग्री वर्जित हूनेछन् भने बिहान ७ बजेदेखि साँझ ७ बजेसम्म मात्र चूनाव प्रचार गर्न पाइनेछ ।
प्रकाशित मिति: २०७० असार २७
- See more at: https://www.facebook.com/nepalinewssPopular VIDEO http://www.youtube.com/watch?v=xmpNPgUvoxY
No comments:
Post a Comment